Silicate hữu cơ có thể giúp cây sầu riêng chống sốc nắng không?

Có. Silicate (Silic, Si) có thể giúp cây sầu riêng tăng khả năng chống chịu sốc nắng tố khi có nhiệt độ cao và hạn hán. Tuy nhiên, Silic không phải là thuốc chống cháy nắng tuyệt đối và không thể thay thế cho việc quản lý nước tưới, che nắng và bảo vệ bộ rễ.

Các nghiên cứu trên nhiều loại cây trồng cho thấy Silic có thể cải thiện khả năng chịu nhiệt, duy trì cân bằng nước, bảo vệ màng tế bào và giảm tổn thương do stress oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng thực nghiệm trực tiếp trên cây sầu riêng vẫn còn hạn chế. Những điểm nổi bật của Silic cho cây trồng

• Silic (Si) được xem là nguyên tố có lợi cho sự sinh trưởng và khả năng chịu stress của thực vật.

• Nồng độ Si trong mô thực vật tương quan thuận với phản ứng với stress nhiệt (HS).

• Si cải thiện quá trình quang hợp, cân bằng nước và độ ổn định của màng tế bào trong điều kiện stress nhiệt.

• Si tăng cường biểu hiện các gen phản ứng với stress nhiệt, qua đó thúc đẩy khả năng chịu nhiệt ở thực vật.

• Can thiệp di truyền vào các chất vận chuyển Si có thể mở đường cho việc phát triển các giống cây trồng chịu stress nhiệt.

1. Silicate giúp cây chống sốc nắng như thế nào?

• Thứ nhất – Tăng khả năng bảo vệ tế bào Silic được cây hấp thu chủ yếu dưới dạng axit monosilicic. Ở một số loài cây, Silic có thể tích lũy trong mô thực vật, góp phần củng cố cấu trúc tế bào và khả năng chống chịu điều kiện bất lợi.

• Thứ hai – Hỗ trợ điều hòa nước

Silic có thể giúp cây duy trì trạng thái nước trong mô tốt hơn khi gặp hạn hoặc nhiệt độ cao, tùy thuộc vào loài cây và điều kiện canh tác.

• Thứ ba – Giảm stress oxy hóa

Nhiệt độ cao và ánh sáng mạnh có thể làm gia tăng các dạng oxy hoạt tính, gây tổn thương tế bào. Silic có thể hỗ trợ hệ thống chống oxy hóa của cây.

• Thứ tư – Hỗ trợ duy trì quang hợp

Trong điều kiện stress nhiệt, Silic đã được ghi nhận giúp duy trì hoạt động quang hợp ở một số loài thực vật.

2. Có nên sử dụng Silicate cho cây sầu riêng 3–5 năm tuổi?

Có thể cân nhắc, đặc biệt tại các vườn sầu riêng ở Tây Nguyên thường gặp nắng nóng sau mùa mưa. Tuy nhiên, cần chú ý những vấn đề sau:

Vấn đề Khuyến nghị

Cây bị sốc nhiệt Silic có thể hỗ trợ tăng khả năng chống chịu

Lá non bị cháy nắng Ưu tiên che nắng, điều tiết nước; Silic chỉ có vai trò hỗ trợ

Cây thiếu nước Phải khắc phục tình trạng thiếu nước trước

Rễ bị tổn thương Cần xử lý nguyên nhân suy rễ

Cây đang ra đọt non Thận trọng với nồng độ Silicate khi phun lá

3. Nên sử dụng loại Silicate nào?

Có một số dạng sản phẩm chứa Silic, nhưng hai dạng thường được quan tâm là:

• Potassium Silicate (Kali Silicate): Cung cấp Silic và Kali. Tuy nhiên, sản phẩm thường có tính kiềm mạnh, có thể gây cháy lá nếu sử dụng không đúng nồng độ hoặc phun lúc trời nóng. Cần tính cả lượng Kali bổ sung vào chương trình phân bón.

• Stabilised Silicic Acid (Axit Silicic ổn định): Là dạng sản phẩm được thiết kế để cung cấp Silic ở dạng hòa tan. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào công thức sản phẩm, liều lượng và khả năng hấp thu của cây.

Đáng lưu ý, không phải mọi loại Silicate đều có khả năng hấp thu qua lá giống nhau. Một báo cáo kỹ thuật của USDA cho thấy khả năng hấp thu Silic từ các dung dịch phun lá có thể bị hạn chế, tùy dạng hóa học.

4. Những lưu ý quan trọng khi phun Silicate

1. Không phun khi trời nắng gắt hoặc khi lá có nhiệt độ cao.

2. Ưu tiên phun vào sáng sớm hoặc buổi chiều mát.

3. Tuân thủ nồng độ trên nhãn sản phẩm, không tự ý tăng liều.

4. Không tự ý pha chung Kali Silicate với phân Canxi, Magiê, thuốc bảo vệ thực vật hoặc các chế phẩm khác nếu chưa xác nhận tính tương thích.

5. Thử trên một số cây trước khi áp dụng cho toàn vườn.

6. Không coi Silicate là biện pháp cứu chữa chính khi cây đã bị cháy nắng hoặc mất nước nghiêm trọng.

7. Kali Silicate có thể có độ pH rất cao, vì vậy cần đặc biệt lưu ý đến nguy cơ gây cháy lá do dung dịch phun.

5. Biện pháp chống sốc nắng hiệu quả cho sầu riêng

Đối với cây sầu riêng, đặc biệt cây còn non, tôi khuyến nghị kết hợp các biện pháp:

• Duy trì độ ẩm đất ổn định nhưng tránh ngập úng.

• Phủ gốc bằng vật liệu hữu cơ, không để lớp phủ áp sát thân.

• Che nắng phù hợp đối với cây nhỏ hoặc cây mới trồng.

• Tránh tỉa cành quá mạnh khiến thân, cành và trái đột ngột tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

• Không bón phân nồng độ cao khi cây đang bị stress nhiệt.

• Có thể sử dụng Silic như một biện pháp hỗ trợ phòng ngừa sâu bệnh.

6. Kết luận

Phân bón lá Silicate hữu cơ có tiềm năng giúp cây sầu riêng tăng sức chống chịu với nắng nóng và ngừa nấm bệnh và côn trùng cho cây sầu riêng. Nhìn chung, việc bổ sung Si đóng vai trò có lợi trong việc bảo vệ cây trồng khỏi các tác động bất lợi do nhiệt gây ra. Thông thường, các đặc tính quang hợp như nồng độ Chl được điều chỉnh tích cực nhất bởi Si trong điều kiện căng thẳng nhiệt. Bên cạnh đó, việc bổ sung Si liên tục góp phần làm giảm tổn thương oxy hóa do nhiệt gây ra thông qua việc kích hoạt hệ thống phòng vệ chống oxy hóa ở nhiều loại cây trồng ở các giai đoạn phát triển khác nhau.

SP phân bón là hữu cơ Silicate được nhà vườn SR sử dụng để chống sốc 

Danh Phan