Silic - Nguyên tố giúp sầu riêng tăng sức chống chịu stress và hạn chế áp lực bệnh hại

Trong canh tác sầu riêng, khi nhắc đến dinh dưỡng cây trồng, phần lớn nhà vườn thường quan tâm đến các nguyên tố như đạm, lân, kali, canxi hay magie, boron, kẽm. Tuy nhiên, những năm gần đây, Silic ngày càng được chú ý bởi nhiều nghiên cứu cho thấy Silic có khả năng tăng cường độ cứng chắc của mô thực vật, nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh, giúp cây chịu đựng tốt hơn trước các điều kiện bất lợi, thúc đẩy sinh trưởng và hỗ trợ cây phục hồi nhanh sau khi bị tổn thương.

Đối với cây sầu riêng, vai trò này đặc biệt có ý nghĩa trong điều kiện khí hậu ngày càng cực đoan, cây thường xuyên phải đối mặt với các vấn đề như mưa kéo dài, ngập úng, nhiệt độ thay đổi đột ngột, suy giảm bộ rễ bởi các bệnh nguy hiểm do nấm gây ra. 

Silic là nguyên tố có hàm lượng rất lớn trong tự nhiên, chủ yếu tồn tại dưới dạng silica (SiO₂) và các khoáng silicat trong đất. Tuy nhiên, phần lớn lượng Silic này không ở dạng cây có thể hấp thu trực tiếp. Để cây sử dụng được, Silic cần trải qua quá trình hòa tan và chuyển hóa thành dạng dễ tiêu, thường mất nhiều thời gian và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Vì vậy, việc sử dụng phân bón silic dễ tiêu như Silfos Agmin và Silicate Agmin sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn. 

1 Silic giúp cây sầu riêng phục hồi nhanh hơn bằng cách nào? 

1.1 Tăng cường độ bền của mô thực vật

Sau khi được hấp thụ, Silic được tích lũy trong thành tế bào, đặc biệt tại lớp biểu bì và các mô nâng đỡ giúp cây có cấu trúc cứng chắc hơn, tăng khả năng chống đổ ngã, hạn chế tổn thương cơ học, tạo ra một hàng rào vật lý khiến tác nhân gây bệnh khó xâm nhập vào mô cây.

1.2 Giảm stress do điều kiện môi trường

Silic giúp cây giảm tác động của các yếu tố bất lợi như hạn hán, ngập úng, mặn và độc tố kim loại nặng thông qua việc cải thiện hệ thống chống oxy hóa, hạn chế tổn thương tế bào do stress gây ra. Đồng thời, Silic còn giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nước, từ đó cây có thể duy trì hoạt động sinh lý ổn định hơn, giảm mức độ suy kiệt và phục hồi nhanh hơn sau các điều kiện bất lợi.

1.3 Kích thích sinh trưởng

Silic giúp nâng cao hiệu quả quang hợp, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và thúc đẩy quá trình vận chuyển các chất dinh dưỡng bên trong cây, giúp bộ rễ hoạt động ổn định nhờ đó cây có thể phục hồi và sinh trưởng nhanh hơn sau khi bị tổn thương.

2. Silic hỗ trợ giảm mức độ nghiêm trọng của những bệnh nào trên cây sầu riêng?

Silic giúp giảm sự xâm nhiễm của nấm thông qua việc tích lũy tại thành tế bào, tăng cường quá trình hóa gỗ trong mô thực vật giúp thành tế bào cứng chắc hơn khiến mầm bệnh khó thâm nhậm vào mô cây hơn. Ngoài ra, silic còn có khả năng kích hoạt cơ chế phòng vệ tự nhiên của cây. Khi cây gặp áp lực từ môi trường và mầm bệnh, cây sẽ tăng hoạt động của enzyme liên quan đến phản ứng kháng bệnh pathogenesis - related enzymes, đồng thời thúc đẩy quá trình hình thành các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên như phytoalexin. Khi mô cây cứng cáp và hệ thống phòng vệ hoạt động hiệu quả hơn, khả năng thâm nhập cũng như phát triển của mầm bệnh sẽ hạn chế phần nào. Silic làm giảm mức độ thiệt hại của những bệnh sau đây.

2.1 Bệnh thối rễ, thối gốc, nứt thân, xì mủ, thối trái do Phytophthora palmivora

Đây là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện đất ẩm kéo dài hoặc thoát nước kém.

2.2 Bệnh đốm lá, thán thư do Colletotrichum gloeosporioides

Trong điều kiện mưa nhiều và độ ẩm cao, các bệnh do nấm Colletotrichum thường phát triển nhanh trên lá gây ra bệnh đốm lá. 

2.3 Các bệnh gây cháy lá do Rhizoctonia 

Một số nghiên cứu trên nhiều loại cây trồng cho thấy Silic có khả năng làm giảm mức độ gây hại của các tác nhân gây cháy lá như Rhizoctonia.

Silic không phải là thuốc trị bệnh. Khi bệnh đã bùng phát mạnh, việc quản lý nước, cải thiện vùng rễ và áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp vẫn là yếu tố quyết định. Tuy nhiên, đây là một trong những công cụ hữu ích giúp tăng cường sức khỏe tổng thể của cây sầu riêng, cây tăng khả năng chống chịu, giảm áp lực từ nhiều loại bệnh hại và phục hồi tốt hơn sau các giai đoạn stress.

Trong canh tác hiện đại, thay vì chỉ tập trung xử lý khi cây đã gặp vấn đề, xu hướng hiện nay là xây dựng sức khỏe cây trồng ngay từ đầu. Và Silic chính là một trong những mắt xích quan trọng trong chiến lược đó.