Cây chanh dây có nguồn gốc từ vùng Amazon của Nam Mỹ, nó được đặt tên bởi các nhà truyền giáo người Tây Ban Nha, những người này tin rằng các phần của cánh hoa chanh dây giống như vương miện gai của Chúa Giêsu khi bị đóng đinh trên thập tự giá. Cây chanh dây có hoa giống cây khế và quả có vỏ da đặc biệt.
Hiện nay, trên thế giới có khoảng hơn 50 giống chanh dây, đa số chúng thích hợp để trồng ở những vùng có thổ nhưỡng và khí hậu khác nhau. Trái chanh dây khi chín sẽ khô lại (nhàu), rất giàu vitamin A và C, kali và sắt, thích hợp để chế biến thành món salad, món tráng miệng và đồ uống. Bên cạnh đó, phần thịt trong chanh dây còn có thể được đóng chai làm nước sốt hoặc ăn tươi. Ngoài ra, chanh dây mang đặc tính rất tốt cho sức khỏe, một số bộ lạc Brazil sử dụng nó như một loại thuốc bổ tim.
Vườn chanh dây tiêu biểu ở Úc
Tại Việt Nam, chanh dây được trồng chủ yếu ở Tây Nguyên, Nghệ An, Hòa Bình, Sơn La và những vùng có khí hậu mát mẻ như Gia Lai, Kon Tum, Lâm Đồng. Năng suất chanh dây bình quân cả nước đạt 20,32 tấn/ha chủ yếu xuất khẩu, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Sau đây, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu kỹ thuật trồng chanh dây để đạt được chất lượng trái cao cũng như hiệu quả kinh tế tốt.
|
Hầu hết tất cả các loại cây trồng trên trái đất đều có khả năng: ➢ Tự tạo ra dinh dưỡng cho chính nó. Cơ chế này được thành hình qua mạng thức ăn trong đất, hệ đa dạng quần thể của vi sinh vật, các nấm cộng sinh và cây trồng. Quan hệ cộng sinh này không thể thiếu được cho sức khỏe của cây trồng. ➢ Tuy nhiên, sử dụng thuốc BVTV và phân vô hữu cơ sẽ làm giảm số lượng vi sinh vật trong đất và từ đó là giảm sức khỏe của cây, dẫn đến sâu bệnh dễ dàng tấn công cây trồng. ➢ Sức khỏe của cây khi xác định độ đường (Brix) trong lá cây >12%. Ở mức độ đường này hầu hết sâu bệnh mất hết khả năng tấn công vào cây. |
1. Những loại phân nào phù hợp cho cây chanh dây?
- Tránh dùng loại phân bón hóa học có hàm lượng nitơ (N) cao vì nó sẽ thúc đẩy sự phát triển nhiều lá khi chanh dây đang ra hoa và quả.
- Dùng phân bón lá ở dạng được chelate hữu cơ và có chức thành phần Humic & Fulvic.
- Vì vậy, tốt hơn hết nên dùng phân bón lót bằng hữu cơ oai như phân gà, phân heo, bò, v.v…
2. Khi nào nên thu hoạch chanh dây?
Chất lượng:
- Thu hoạch chanh dây khi chúng đạt kích thước và màu sắc yêu cầu - tốt nhất là thu hoạch khi vỏ trái bắt đầu nhăn.
Xuất khẩu:
- Thu hoạch chanh dây khi chúng có đủ kích thước, màu sắc đẹp và trái tươi. Tuy nhiên, ở dạng này chanh dây có thể giảm trọng lượng.
3. Tại sao lá chanh dây chuyển sang màu vàng và nhăn nheo?
Hình 1. Do virus gây ra.
Thứ nhất: Do cây bị nhiễm bệnh virus (woodiness)
Các triệu chứng lá chanh dây vàng và nhăn nheo cho thấy cây đã bị nhiễm bệnh do virus (woodiness) gây ra. Bệnh này khiến trái chanh dây nhỏ và biến dạng với lớp vỏ cứng, dày bất thường và khoang hạt nhỏ.
Để ngăn ngừa virus, chúng ta nên giữ cho vườn thông thoáng, bằng cách cắt tỉa cành già, sâu bệnh và không cho lá chạm đất và phủ đất. Tuyệt đối không nên trồng các loại cây họ bầu bí, dưa chuột trong vườn trồng chanh dây vì những loại cây trồng này thường mang virus (Cucumber mosaic virus) và lây truyền bệnh cho chanh dây thông qua đường nước bọt của rệp sáp.
Thứ hai: Do đất thiếu hụt chất dinh dưỡng
Nếu thấy lá, hoa chanh dây chuyển sang màu vàng, có thể đã đến lúc chúng ta nên kiểm tra chất dinh dưỡng trong đất. Quá nhiều hoặc quá ít các chất dinh dưỡng cụ thể có thể gây ra vàng lá chanh dây. Ví dụ, nếu đất chứa quá nhiều boron, đầu lá sẽ ngã vàng. Nếu đất thiếu hụt sắt, magiê, molypden, kẽm hoặc mangan, có thể khiến dây leo bị vàng. Trong những trường hợp này, màu vàng sẽ đặc biệt xuất hiện giữa các gân lá. Tương tự như vậy, thiếu nitơ (N), lưu huỳnh (S) hoặc kali (K) có thể gây vàng lá trên cây chanh dây.
Nếu có điều kiện, chúng ta nên lấy mẫu đất trong vườn và gửi đến phòng thí nghiệm để xác định, phân tích các thành phần dinh dưỡng có trong đất. Sau đó, tiến hành cải tạo đất dựa theo các khuyến nghị của phòng thí nghiệm. Trước mắt, để giúp cây chanh dây khắc phục tình trạng thiếu hụt hoặc mất cân bằng chất dinh dưỡng, chúng ta có thể phun phân bón lá Vigor Lig Plus lên lá và xung quanh đất. Trong chế phẩm Vigor Lig Plus có chứa đủ 13 thành phần dinh dưỡng đa trung vi lượng cần cho sự phát triển của cây.
Phân bón lá hữu cơ AGB Vigor Lig Plus - Xem chi tiết: https://agmin.com.vn/phan-bon-la-huu-co-agb-vigor-lig-plus-1l
Thiếu nước cũng là nguyên nhân chính khiến cây chanh dây vàng lá, nhất là lá già. Để ngăn ngừa tình trạng này, chúng ta cần tưới nước đầy đủ cho cây vào mùa khô hạn; luôn luôn duy trì độ ẩm đất ở xung quanh gốc cây ở mức khoảng 70%. Cần lưu ý rằng, úng nước cũng làm chanh dây vàng lá và rụng lá, rụng trái.
Danh Phan biên soạn,
Melbourne 05/2022
